Sports & Health

Vegan và Vegetarian: Hai khái niệm phổ biến dễ gây nhầm lẫn

Ralot Le 11/06/2025

Trong thế giới dinh dưỡng ngày càng đa dạng, các chế độ ăn dựa trên thực vật đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, hai thuật ngữ thường bị nhầm lẫn là Vegan (thuần chay) và Vegetarian (ăn chay). Mặc dù cả hai đều tập trung vào việc tiêu thụ thực vật, chúng lại có những khác biệt quan trọng về mức độ nghiêm ngặt và phạm vi thực phẩm.

Bài viết này sẽ giúp bạn phân biệt rõ ràng hai khái niệm này, khám phá các biến thể phổ biến trong mỗi loại.

I. Vegan (Thuần chay):

Vegan không chỉ là một chế độ ăn kiêng, mà còn là một triết lý sống nhằm loại bỏ mọi hình thức bóc lột và tàn ác đối với động vật. Điều này bao gồm việc không chỉ không ăn các sản phẩm từ động vật mà còn tránh sử dụng chúng trong mọi khía cạnh của cuộc sống.

Không được ăn/sử dụng:

      • Tất cả các loại thịt: Thịt đỏ (bò, heo, cừu), thịt gia cầm (gà, vịt), hải sản (cá, tôm, cua).
      • Sản phẩm từ động vật: Trứng, sữa và các chế phẩm từ sữa (phô mai, bơ, sữa chua, kem), mật ong.
      • Các sản phẩm phụ từ động vật: Gelatin, sáp ong, casien, whey, lanolin (thường có trong bánh kẹo, đồ ăn vặt, mỹ phẩm).
      • Sản phẩm không phải thực phẩm: Quần áo (da, lông thú, len, lụa), mỹ phẩm và sản phẩm gia dụng được thử nghiệm trên động vật hoặc chứa thành phần động vật, đồ dùng giải trí (ví dụ: vườn thú, rạp xiếc có động vật).

Các loại Vegan phổ biến:

Dù có chung nguyên tắc cốt lõi, chế độ Vegan vẫn có thể được chia thành các nhánh nhỏ hơn tùy theo cách thức chế biến thực phẩm:

1. Cooked Vegan (Thuần chay nấu chín) : Đây là hình thức Vegan phổ biến nhất, nơi người ăn thuần chay vẫn sử dụng các phương pháp nấu nướng truyền thống.

Được ăn:

        • Tất cả các loại rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt (gạo lứt, yến mạch, quinoa, lúa mì), các loại đậu (đậu nành, đậu lăng, đậu đen), hạt và các loại hạt (hạnh nhân, óc chó, hạt chia, hạt hướng dương).
        • Các sản phẩm thay thế sữa từ thực vật (sữa hạt, sữa đậu nành, yến mạch), phô mai thuần chay, bơ thực vật, sữa chua thuần chay.
        • Thịt giả từ thực vật (đậu phụ, tempeh, seitan, nấm).
        • Dầu thực vật nguyên chất (dầu ô liu, dầu dừa).
        • Các món ăn được chế biến bằng cách luộc, hấp, nướng, xào, chiên, và các phương pháp nấu ăn thông thường khác, miễn là nguyên liệu là thuần chay.

Không được ăn: Bất cứ thứ gì có nguồn gốc từ động vật (như đã liệt kê ở phần Vegan tổng quát).

2. Raw Vegan (Thuần chay thô): Đây là một dạng nghiêm ngặt hơn của chế độ Vegan, kết hợp nguyên tắc thuần chay với chế độ ăn thô (Raw Foodism). Những người theo Raw Vegan tin rằng việc nấu chín ở nhiệt độ cao sẽ phá hủy các enzyme, vitamin và khoáng chất quan trọng trong thực phẩm.

Được ăn:

        • Tất cả các loại thực phẩm thực vật như rau củ, trái cây, các loại hạt (hạnh nhân, óc chó, hạt điều), hạt giống (chia, lanh), đậu nảy mầm, ngũ cốc nảy mầm, tảo biển, dầu thực vật ép lạnh.
        • Thực phẩm được chế biến bằng các phương pháp không làm nóng quá 40-48°C như: nước ép, sinh tố (smoothie), ngâm, nảy mầm, sấy khô ở nhiệt độ thấp.
        • Thực phẩm lên men như kim chi, dưa cải bắp (nếu không qua tiệt trùng nhiệt độ cao).

Không được ăn:

        • Tất cả sản phẩm có nguồn gốc động vật (như Vegan).
        • Bất kỳ thực phẩm nào đã được nấu chín, hấp, nướng, chiên hoặc làm nóng trên nhiệt độ quy định.

II. Vegetarian (Ăn chay):

Vegetarian là một chế độ ăn kiêng mà người thực hiện không ăn thịt động vật, nhưng có thể tiêu thụ một số sản phẩm từ động vật không yêu cầu giết mổ.

Các loại Vegetarian phổ biến:

    1. Lacto-ovo Vegetarian (Ăn chay có sữa và trứng):
      • Được ăn: Rau củ, trái cây, ngũ cốc, các loại đậu, hạt, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa (phô mai, sữa chua, bơ).
      • Không được ăn: Thịt đỏ, thịt gia cầm, hải sản.
    1. Lacto Vegetarian (Ăn chay có sữa):
      • Được ăn: Rau củ, trái cây, ngũ cốc, các loại đậu, hạt, sữa và các sản phẩm từ sữa.
      • Không được ăn: Thịt đỏ, thịt gia cầm, hải sản, trứng.
    1. Ovo Vegetarian (Ăn chay có trứng):
      • Được ăn: Rau củ, trái cây, ngũ cốc, các loại đậu, hạt, trứng.
      • Không được ăn: Thịt đỏ, thịt gia cầm, hải sản, sữa và các sản phẩm từ sữa.
    1. Pescatarian (Ăn chay có cá): (Thường được xem là bán chay/linh hoạt hơn là chay thuần túy)
      • Được ăn: Rau củ, trái cây, ngũ cốc, các loại đậu, hạt, cá và hải sản. Có thể ăn trứng và sữa (tùy người).
      • Không được ăn: Thịt đỏ, thịt gia cầm.
    1. Pollotarian (Ăn chay có gia cầm): (Cũng là một dạng bán chay)
      • Được ăn: Rau củ, trái cây, ngũ cốc, các loại đậu, hạt, thịt gia cầm (gà, vịt, gà tây). Có thể ăn trứng và sữa (tùy người).
      • Không được ăn: Thịt đỏ, hải sản.
    1. Flexitarian / Semi-vegetarian (Bán chay/Ăn chay linh hoạt):
      • Được ăn: Chủ yếu là rau củ, trái cây, ngũ cốc, các loại đậu, hạt. Thỉnh thoảng ăn một lượng nhỏ thịt (đỏ, gia cầm) hoặc cá, tùy theo sở thích và mục đích. Có thể ăn trứng và sữa.
      • Không được ăn: Không có loại thực phẩm nào bị cấm hoàn toàn, mà là hạn chế tối đa việc tiêu thụ thịt.